ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: Ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ αφορίζει τον Αλέξ. Υψηλάντη και το κίνημά του στη Μολδοβλαχία

Το έγγραφο που ακολουθεί είναι το κείμενο του αφορισμού

του Αλεξάνδρου Υψηλάντη και του Μιχαήλ Σούτσου     .

 

Πρωτοδημοσιεύθηκε στο ελληνικό περιοδικό «Λόγιος Ερμής» που τυπώνονταν στην Βιέννη της Αυστρίας. Το κείμενο αναφέρεται κι αργότερα στο βιβλίο Ιστορίας του Ιωάννη Φιλήμονος, του 1856.

       Γρηγόριος ελέω Θεού αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, νέας Ρώμης και Oικουμενικός Πατριάρχης.

    Οι τω καθ' ημάς αγιωτάτω, πατριαρχικώ, αποστολικώ και οικουμενικώ θρόνω υποκείμενοι ιερώτατοι μητροπολίται και υπέρτιμοι και θεοφιλέστατοι αρχιεπίσκοποι τε και επίσκοποι, εν αγίω Πνεύματι αγαπητοί αδελφοί και συλλειτουργοί, και εντιμότατοι κληρικοί της καθ' ημάς του Χριστού μεγάλης εκκλησίας και εκάστης επαρχίας ευλαβέστατοι ιερείς και οσιότατοι ιερομόναχοι, οι ψάλλοντες εν ταις εκκλησίαις της Πόλεως, του Γαλατά και όλου του Καταστένου και απανταχού, και λοιποί απαξάπαντες ευλογημένοι Χριστιανοί, τέκνα εν Κυρίω ημών αγαπητά, χάρις είη υμίν και ειρήνη παρά Θεού, παρ' ημών δε ευχή, ευλογία και συγχώρεσις.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΟΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΜΑΧΕΣ - γ) ΤΟ ΧΑΝΙ ΤΗΣ ΓΡΑΒΙΑΣ

Ὁ Ὀδυσσεὺς Ἀνδροῦτσος. ῏Ητο υἱὸς τοῦ περιφήμου Ἀνδρίτσου, τοῦ συμπολεμιστοῦ τοῦ Κατσώνη. ᾽Εγεννήθη εἰς τὴν ᾽Ιθάκην (1770) καὶ ἔλαβε τὸ ὄνομα τοῦ ὁμηρικοῦ ἥρωος. ῏Ητο μόλις 15 έτῶν, ὅταν τὸν προσέλαβεν ὁ Ἀλῆ Πασᾶς. ᾽Εξετίμησε τὸ θάρρος του καὶ τὸν διώρισεν ἀργότερα γενικὸν ἀρματολὸν τῆς Βοιωτίας, Φωκίδος καὶ Δωρίδος.

   Ὁ Ὀδυσσεὺς εἶχε μέτριον ἀνάστημα, ὡραῖον σῶμα καὶ δασύτριχα στήθη.

«Σὰν βράχος εἶν’ οἱ πλάτες του,

σὰν κάστρο ἡ κεφαλὴ του

καὶ τὰ πλατειὰ τὰ στήθια του

τοῖχος χορταριασμένος».

   Κατὰ τὴν ἐπανάστασιν ἦλθεν εἰς τὴν Φωκίδα καὶ συνεκέντρωσε πολλά παλληκάρια. ῞Οταν ἔμαθε τὸν ἡρωϊκὸν θάνατον τοῦ Διάκου, ἠθέλησε νὰ ἐκδικηθῇ τοὺς Τούρκους. Ἔμαθεν ἐξ ἄλλου τὸ σχέδιον τῆς πορείας των καὶ ἔπρεπε νὰ τὴν ἀνακὸψῃ ὥστε νὰ μὴν περάσουν εἰς τὴν Πελοπὸννησον.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΟΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΜΑΧΕΣ - β) Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΑΝΑΣ

Ὁ ᾽Αθανάσιος Διάκος. ᾽Εγεννήθη εἰς τὴν Μουσουνίτσαν τὸ 1788. Φιλόθρησκος, ὀνειροπόλος, μοναστικὸς ἔγινε κληρικὸς (διάκος). Ὁ ἀὴρ τῶν ὀρέων ὅμως τὸν ἔθελγεν περισσότερον. ᾽Επέταξε τὰ ράσα καὶ κατέφυγεν εἰς τὸ σῶμα τοῦ Σκαλτσᾶ. Ῥιψοκίνδυνος καὶ ἐφευρετικὸς κατὰ τὰς ἐπιθέσεις, ὡραῖος καὶ μὲ παράστημα ἐπιβλητικόν, διεκρίθη συντόμως μεταξὺ τῶν συντρόφων του. ῾Ο Ἀλῆ Πασᾶς τὸν ἐδέχθη καὶ τὸν κατέταξεν εἰς τὸ σῶμα τῶν ἐκλεκτῶν σωματοφυλάκων του. ῏Ητο μία πραγματικὴ σχολὴ δι’ ὅλους τοὺς ὁπλαρχηγοὺς ὁ στρατὸς τοῦ Ἀλῆ. Κατόπιν τὸν προσέλαβεν ὁ Ἀνδροῦτσος, ὅστις ἦτο ἀρματολὸς εἰς τὴν Λεβάδειαν. ῞Οταν ἔφυγεν ὁ Ἀνδροῦτσος, ἀνέλαβε τὸ ἀρματολίκι ὁ Διάκος. Μὲ τὴν κὴρυξιν τῆς ᾽Επαναστάσεως ὁ ἐπίσκοπος Σαλώνων ῾Ησαΐας εὐλόγησε τὰ ἐπαναστατικὰ ὅπλα καὶ ὥρκισε τοὺς ὁπλαρχηγούς. ῾Ο Διάκος κατέλαβε τότε τὴν Λεβάδειαν.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: Οι μεγαλύτερες μάχες - α) Η ΑΛΩΣΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΠΟΛΕΩΣ

     Ὁ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Ἦτο ἀπόγονος μιᾶς οἰκογενείας κλεφτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπάλαισαν ἐπὶ τρεῖς αἰῶνας κατὰ τῆς σκληρᾶς μοίρας τῶν ῾Ελλὴνων. ῾Ηλθεν εἰς τὸν κὸσμον, ὅπως τὰ τέκνα τῶν θρυλικῶν θαυμάτων: κάτω ἀπὸ ἕν δένδρον εἰς τὸ Ραμοβούνι τῆς Μεσσηνίας, ὅταν οἱ Ἀλβανοὶ ἐρὴμωναν τὴν Πελοπόννησον μετὰ τὴν ἐπαναστατικὴν ἀπόπειραν (1770). Κανεὶς ἀπὸ τὴν γενεάν του δὲν εἶχε πεθάνει εἰς τὸ κρεβάτι. Δέκα ἐτῶν, εἰς τὸν πύργον τῆς Καστανίτσης, εἶδε πῶς πολεμοῦν καὶ πῶς πεθαίνουν. Ἦτο μικρὸς ἀκόμη, ὅταν ἐθεωρὴθη ἀπὸ τοὺς ἄλλους κλέφτας ὡς ὁ ἐνδεδειγμένος νὰ γίνῃ ἀρχηγός. Καὶ ἐφόρεσεν τὴν στολὴν τοῦ καπετάνιου. ᾽Εβοήθησε τὸν Ἀνδροῦτσον νὰ διασχίσῃ τὴν Πελοπόννησον. Κατήντησεν ὁ τρόμος τῶν Τούρκων, οἱ ὁποῖοι τὸν κατεδίωκον διαρκῶς καὶ τὸν ἠνάγκαζον νὰ μετακινῆται. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔμαθεν ὅλα τὰ μονοπάτια, ὅλα τὰ σπήλαια καὶ ὅλα τὰ στρατηγικὰ σημεῖα τῆς Πελοποννήσου. Ὅλα αὐτὰ θὰ τοῦ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: Ο Κολοκοτρώνης μιλά σε αγωνιστές που απειλούσαν προκρίτους

       Έλληνες! Είμαι κι εγώ σύντροφός σας. Αλλά πρώτα να με ακούσετε που θα σας μιλήσω. […] Γιατί θέλουμε να χάσουμε την πατρίδα μας σκοτώνοντας ο ένας τον άλλο; Εμείς εσηκώσαμε τ’ άρματα για τους Τούρκους και ακουστήκαμε στην Ευρώπη ότι σηκωθήκαμε οι Έλληνες για τους τυράννους [...]. Αν σκοτώσουμε τους προεστούς, τι θα μας πουν τότε; Θ’ ακουσθή σ’ όλον τον κόσμον και θα μας πουν τα βασίλεια ότι τούτοι δεν σηκώθηκαν για την πατρίδα και την ελευθερίαν τους, αλλά για να σκοτωθούνε συνατοί τους [ενν. αναμεταξύ τους]. […] Θα μας πούνε Καρμπουνάρους, ρέμπελους κι ακατάστατους και κανένας δεν θα μας βοηθήση […].

Πηγή: Δ. Κόκκινος, Η Ελληνική Επανάστασις, Μέλισσα, Αθήνα 1959-1960, τόμ. 1, σ. 479-480

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΔΙΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΣΤΟ ΛΑΟ ΤΗΣ ΙΩΝΙΑΣ ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΤΟΥ 1919

    Πρωτομαγιά του 1919. Ο κόσμος σεργιανούσε στους δρόμους της Σμύρνης ανίδε­ος, ενώ στη μεγάλη αίθουσα της Μητρόπολης συγκεντρώνονταν με ειδική πρό­σκληση οι δημογέροντες και οι ιερείς, μ' επικεφαλής τον μαρτυρικό μητροπολίτη Χρυσόστομο, για ν' ακούσουν πνιγμένοι στα δάκρυα το πρώτο διάγγελμα που έ­στελνε στο λαό της Ιωνίας ο πρωθυπουργός της Ελλάδας,Ελευθέριος Βενιζέλος.  

«Το πλήρωμα του χρόνου ήλθεν. Η Ελλάς εκλήθη υπό του Συνεδρίου της Ει­ρήνης να καταλάβη την Σμύρνην, ίνα ασφαλίση την τάξιν. Οι ομογενείς εννοούσιν ότι η απόφασις αυτή ελήφθη, διότι εν τη συνειδήσει των διευθυνόντων το Συνέδριον, είναι αποφασισμένη η ένωσις της Σμύρνης μετά της Ελλάδος. Διατελέσας μέχρι των Βαλκανικών πολέμων υπόδουλος υπό τον αυτόν ζυγόν, εν­νοώ καλώς ποία αισθήματα χαράς θα πλημμυρίσωσι σήμερον τας ψυχάς των Ελλήνων της Μικράς Ασίας.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: Πρόσφυγες φτάνουν στη Σμύρνη από την ενδοχώρα

Η πόλη άρχισε να γεμίζει πρόσφυγες από την ενδοχώρα. Οι περισσότεροι ήταν μικροκαλλιεργητές που είχαν κληρονομήσει ένα κομμάτι γης από τους παππούδες τους. Οι πρόγονοι τους είχαν εγκατασταθεί στη Μικρά Ασία προτού αρχίσουν οι Τούρκοι να αναπτύσσουν εθνική συνείδηση και να φιλοδο­ξούν να γίνουν κράτος. Ήταν άνθρωποι της γης και είχαν μάθει να ζουν τις οικογένειές τους με τα λιγοστά στρέμματα που είχαν στη διάθεσή τους, με μια α­γελάδα, ένα γάιδαρο και ένα κατσίκι. Αυτή ήταν η περιουσία τους. Καλλιερ­γούσαν καπνά, σύκα, σταφίδα και άλλα εξαγώγιμα προϊόντα. Ήταν πάντως ει­δικοί στην καλλιέργεια της καλύτερης ποιότητας καπνού και της καλύτερης -σε ολόκληρο τον κόσμο- σταφίδας της Μικράς Ασίας.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: Η τύχη του ανδρικού πληθυσμού μετά την καταστροφή της Σμύρνης

Ο Κεμάλ είχε εκδώσει μια διαταγή που καθόριζε ακριβώς την κατάσταση. Όλοι οι άρρενες Έλληνες και Αρμένιοι, από 17 έως 45 ετών (η δρ. Λάβτζοϊ λέει από 15 ως 50, αλλά νομίζω ότι κάνει λάθος), θα εκτοπίζονταν στο εσωτερικό για να υπηρετήσουν σε τουρκικές ομάδες εργασίας. Αυτό σήμαινε απλώς παράταση του μαρτυρίου ακολουθούμενη από το θάνατο. Κατόπιν, όλοι οι υπόλοιποι πρόσφυγες, που δεν ανήκαν στην παραπάνω κατηγορία, θα στέλνονταν στις ομάδες εργασίας άσχετα από το φύλο και την ηλικία τους. Στη συνέχεια, ύστε­ρα από έκκληση της Νίαρ Ιστ Ριλίφ και άλλων, δόθηκε παράταση για τη δεύτε­ρη κατηγορία ως τις 8 Οκτωβρίου και εκδόθηκε μια άλλη διαταγή, σύμφωνα με την οποία όλοι οι χριστιανοί έπρεπε να έχουν φύγει από την Ανατολία μέσα σε 30 ημέρες.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: Rene Puaux, Οι τελευταίες ημέρες της Σμύρνης

Την Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου κυκλοφόρησε η διαταγή του στρατηγού Νουρε­ντίν να συλλάβουν όλο τον ανδρικό πληθυσμό από δεκαοκτώ μέχρι σαράντα πέντε ετών. Αντίθετα με την εξήγηση που έδωσαν εκ των υστέρων οι Τούρκοι, δεν επρόκειτο παρά για άνδρες που υπετίθετο ότι είχαν αγωνιστεί στο πλευρό του ελληνικού στρατού. Στην πράξη συνέλαβαν όλους τους άνδρες με ρωμα­λέο παρουσιαστικό από δεκαπέντε μέχρι πενήντα πέντε ετών. Γι' αυτές τις συλλήψεις ένας μάρτυρας αφηγείται τα ακόλουθα:

   «Δεν μπορούσε να υπάρξει πιο σπαρακτικό θέαμα· οι γυναίκες είχαν χω­ριστεί από τους άνδρες τους, οι μανάδες από τους γιους τους, οι αδελφές από τους αδελφούς τους. Όλοι όσοι είχαν συλληφθεί με τον τρόπο αυτό, είχαν σταλεί σε στρατόπεδα συγκέντρωσης ad hoc και, όταν συγκεντρώ­θηκαν όλοι εκεί, έπεσαν θύματα ληστείας των Τούρκων στρατιωτών.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: Η Πηνελόπη Δέλτα οργανώνει αποστολές τροφών και ρουχισμού για τους πρόσφυγες στη Μυτιλήνη

    

Ξαπέστειλα το φούρναρη και πήγα ίσια στο Y.M.C.A, που ήξερα που μάζευε χρήματα για βοηθήματα. Βρήκα το διευθυντή, έναν ως εκεί πάνω, προστυχούτσικο άνθρωπο, που με δέχθηκε με καλόβουλο χαμόγελο. Του είπα πως θέλω στην προκυμαία ν' ανοίξω μαγειριά, οπωσδήποτε στεγασμένο, να δίνω σούπα και ψωμί σ' όσους φθάνουν πεινασμένοι.

-        «Εμείς να σας δώσουμε και σκηνές και καζάνια και φουφούδες και ό,τι θέλε­τε», μου είπε προθυμότατος. «Σας τα στήνομε και από σήμερα το απόγεμα. Θέλαμε να το κάνομε και μεις. Μα χρειάζεται άδεια. Και δε μας τη δίνουν. Αν την πάρετε, αρχίζομε αμέσως».

-        «Από ποιον εξαρτάται;»

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΜΥΡΝΗΣ ΧΟΡΗΓΕΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΘΥΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΕΜΑΛΙΚΩΝ ΕΠΙΔΡΟΜΩΝ -1919

Η ελληνική διοίκηση χορηγούσε οικονομική βοήθεια και διένεμε αλεύρι, ρούχα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης στους πρόσφυγες που είχαν πέσει θύματα των κεμαλι- κών επιδρομών στα ενδότερα. Το μεγαλύτερο κύμα φυγάδων έφτασε στη Σμύρνη μετά την καταστροφή του Αϊδινίου και του Ναζλί το 1919. Ανάμεσα σε αυτούς που χρειάζονταν και έπαιρναν βοήθεια ήταν και χιλιάδες Τούρκοι.

 George Horton, Αναφορικά με την Τουρκία, σ. 109

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: Η άφιξη στην Αθήνα - Αμερικανική βοήθεια για την περίθαλψη των προσφύγων

  George Horton, Αναφορικά με την Τουρκία,  σσ. 175-177

  Το αντιτορπιλικό έφτασε στον Πειραιά τα χαράματα της επόμενης μέρας. Ύστερα από σύντομες διαπραγματεύσεις, οι αρχές έδωσαν άδεια αποβίβασης σε όλα τα μέλη της παροικίας μας. Πολύ σύντομα πείστηκα ότι είχα κάνει πολύ καλά που ανέλαβα προσωπικά την υπόθεση των πολιτών μας. Οδήγησα, προσωρινά, τους επιβάτες του Simpson στις εγκαταστάσεις του τε­λωνείου και φρόντισα να συγκροτηθεί αμέσως μια επιτροπή από τους πιο ικα­νούς στο χειρισμό γραφειοκρατικών θεμάτων - εξασφάλιση προμηθειών, δια­νομή χρημάτων για τις ανάγκες κάθε οικογένειας κλπ. Τα χρήματα αυτά τα εί­χαμε πάρει στη Σμύρνη από τους αντιπροσώπους της Επιτροπής Ανακούφι­σης της Εγγύς Ανατολής. Στη συνέχεια καταπιάστηκα με το πρόβλημα της στέ­γασης των φυγάδων.

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: Ο Α' ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ

Τα σύννεφα του πρώτου μεγάλου πολέμου μαζεύονται ολόμαυρα στα ελληνικά σύ­νορα: προς Β. η Σερβία μάχεται ηρωικά εναντίον των επιδρομέων. Ένας νέος κίνδυ­νος προβάλλει προς Α. με την είσοδο της Τουρκίας στον πόλεμο ως συμμάχου των Κεντρικών Δυνάμεων (28 Οκτωβρίου 1914). Μια εβδομάδα αργότερα ο Άγγλος πρωθυπουργός δηλώνει ότι ο σουλτάνος έσκαψε μόνος του το λάκκο. Σε λίγους μή­νες, τον Ιανουάριο του 1915, αρχίζουν οι επιχειρήσεις της Entente στα Δαρδανέλια. Ο τσάρος και οι Ρώσοι διπλωμάτες αρχίζουν τώρα να τρέφουν τις πιο μεγάλες ελπί­δες να υποκαταστήσουν τους Τούρκους ως νόμιμοι κληρονόμοι των Βυζαντινών αυ­τοκρατόρων και να ιδούν τον σταυρό και τη σημαία τους με τον δικέφαλο βυζαντινό αετό να κυματίζει επάνω στον τρούλο της Αγ. Σοφίας.

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΓΕΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ ΠΟΥ ΕΚΤΟΠΙΣΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΟ 1913 ΩΣ ΤΟ 1918

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
Εκκλησιαστικές	Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους	Κατά τη διάτκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου	Σύνολο
περιφέρειες	(1913-1914)	(1914-1918)
Έφεσος	49.695	8.239	57.934
Ηλιούπολις		9.842	9.842
Κρήνη (Τσεσμές)	60.496		60.496
Σμύρνη	9.250		9.250
Κυδωνίαι (Αϊβαλί)	5.657	20.730	26.387
Μοσχονήσια		6.000	6.000
Φιλαδέλφεια		1.959	1.959
Κύζικος	8.628	7.519	16.147
Άναια		13.813	13.813
Δαρδανέλια	19.055	6.520	25.575
Νικομήδεια	444	8.446	8.890
Πισιδία	665	6.395	7.060
Μαρμαράς		29.600	29.600
Προύσα		12.076	12.076
Ρόδος (ηπ. τμήμα)		376	376
Ταρσός και Αδανα		3.650	3.650
Χαλκηδών		9.394	9.394
	153.890	144.559	298.449

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΠΟΥ ΗΡΘΑΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟ 1912 ΩΣ ΤΟ 1920

     Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει τον αριθμό των προσφύγων που ήρθαν στην Ελλά­δα στη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, του Μεγάλου Πολέμου και στην περίο­δο που ακολούθησε την Ανακωχή του Μούδρου:

Από τη Μικρά Ασία	190.000
Από την Κωνσταντινούπολη	40.000
Από τη Θράκη	200.000
Από τη Σερβία, τη Βουλγαρία	10.000
Από τη Μακεδονία	15.000
Από τη Ρωσία	50.000
Από τη Δωδεκάνησο	30.000
Σύνολο	535.000